Czy cyfrowa rewolucja przyniosła demokratyzację mediów i oddała głos kobietom? Najnowsze wyniki polskiej edycji Global Media Monitoring Project (GMMP 2025) nie pozostawiają złudzeń. Mimo upływu lat, świat przedstawiany w newsach to wciąż rzeczywistość widziana i objaśniana głównie przez mężczyzn.
Global Media Monitoring Project to największe i najdłużej prowadzone na świecie badanie dotyczące obecności kobiet w mediach informacyjnych. Polska edycja z 2025 roku, przygotowana przez dr Gretę Gober i dr hab. Margaret Ohię-Nowak, przynosi wnioski, które powinny stać się sygnałem alarmowym dla wszystkich redakcji w kraju.
Krok w tył: Kobiety znikają z mediów
Dane są bezlitosne. W polskich mediach informacyjnych kobiety stanowią zaledwie 27% osób występujących w newsach (zarówno bohaterek, jak i ekspertek). To wynik gorszy niż pięć lat wcześniej, kiedy wskaźnik ten wynosił 28%.
Choć media internetowe wypadają w tym zestawieniu nieco lepiej niż tradycyjna prasa, radio czy telewizja (32% kobiet w sieci wobec 25% w mediach tradycyjnych), wzrost ten jest pozorny. Jak pokazują autorki raportu, większa widoczność w Internecie nie przekłada się na realną władzę interpretacyjną ani na jakość przekazu.
Deficyt autorytetu: Mężczyźni wiedzą, kobiety czują
Największym problemem polskiego dziennikarstwa nie jest jednak sama statystyka, lecz sposób, w jaki obsadzane są role w newsach. Raport wskazuje na wyraźny deficyt autorytetu kobiet. Podział jest klarowny i stereotypowy:
Mężczyźni objaśniają świat: Stanowią aż 74% ekspertów i 72% rzeczników różnych instytucji. To oni dostarczają twardej wiedzy i faktów.
Kobiety przeżywają świat: Najczęściej występują w rolach naocznych świadkiń (86%) lub osób wyrażających opinię publiczną i emocje (69%).
Tym samym media utrwalają wizerunek, w którym kompetencje i władza mają twarz mężczyzny, a rola kobiet ogranicza się do dostarczania tła emocjonalnego lub bycia ofiarą.
Niewidzialne i podwójnie wykluczone
Raport GMMP 2025 rzuca również światło na problem, o którym w Polsce mówi się rzadko: marginalizację kobiet z grup mniejszościowych. Stanowią one zaledwie 1,4% wszystkich osób pojawiających się w newsach.
Kobiety należące do mniejszości etnicznych, rasowych czy religijnych znajdują się na „podwójnych peryferiach”. Są pomijane zarówno ze względu na płeć, jak i pochodzenie.
Nawet gdy temat dotyczy ich bezpośrednio, np. integracji migrantów, głos zabierają zazwyczaj polscy politycy, a same zainteresowane są pomijane. Ich obecność w mediach ogranicza się często do sensacji lub rozrywki, czego przykładem były powierzchowne relacje z Gali MET, ignorujące kontekst kulturowy.
Autorytet ma datę ważności?
Analiza wieku bohaterów telewizyjnych serwisów informacyjnych ujawnia kolejne systemowe wykluczenie. W polskich mediach autorytet dojrzewa wraz z mężczyzną, ale nie z kobietą. Mężczyźni dominują w grupach wiekowych kojarzonych ze szczytem kariery (stanowią 81% osób w wieku 51-64 lat). Kobiety są widoczne głównie wtedy, gdy są młode (20-30 lat), po czym znikają z ekranów.
Czas na głęboką transformację
Wyniki GMMP 2025 pokazują jasno: samo liczenie kobiet w mediach już nie wystarczy. Konieczna jest zmiana jakościowa. Autorki raportu rekomendują na lata 2026-2030 odejście od prostych wskaźników widoczności na rzecz działań, które zbudują realny autorytet kobiet. Niezbędne jest wdrożenie standardów równościowych w codziennej pracy redakcji oraz zmiana narracji wokół przemocy wobec kobiet, z sensacyjnej na opartą na poszanowaniu godności i praw człowieka.
O autorkach i zespole
Za przygotowanie polskiej edycji raportu odpowiadają krajowe koordynatorki: dr Greta Gober z Królewskiego Instytutu Technicznego (KTH) w Sztokholmie, oraz dr hab. Margaret Ohia-Nowak, prof. UMCS z Instytutu Nauk o Komunikacji Społecznej i Mediach Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.
Raport nie powstałby bez zaangażowania zespołu monitorującego, który przeprowadził analizę materiałów informacyjnych. W jego skład weszli: Olga Jaśkiewicz, Dominika Kochańczyk, Oskar Krasoń, Anna Kurach, Maria Płatos oraz Milena Smolińska.
Pełna wersja raportu dostępna jest w języku angielskim na stronie: https://www.diva-portal.org/smash/record.jsf?pid=diva2:2033281
Skrócona wersja raportu dostępna jest w języku polskim na stronie: https://managingnewsroomdiversity.com/wp-content/uploads/2026/02/GMMP-2025-Polska-_skrot.pdf
Ostatnie komentarze